klimaatbestendige leefomgeving

Steeds meer soorten kabels en leidingen moeten de grond in, terwijl daar vaak al jarenlang bomen staan met wortels die inmiddels flink gegroeid zijn. Hoe zorg je ervoor dat de werkzaamheden het nabijgelegen groen niet aantasten? Het is een vraagstuk waar Groenadvies Amsterdam al ruim twintig jaar ervaring mee heeft. Niet alleen moeten bestaande kabels en leidingen op een gegeven moment vervangen worden, door de energietransitie wordt het ook nog eens voller in de bodem.

De uitbreiding van het elektriciteitsnet vraagt om het leggen van nieuwe kabels of het verplaatsen ervan. Vroeger werd er bij werkzaamheden direct begonnen met het kappen van bomen, maar tegenwoordig gelukkig niet meer, vertelt Niek Vernooij, directeur van Groenadvies Amsterdam. “Bomen dragen bij aan een leefbare stad: ze bieden schaduw en verkoeling, vangen water op tijdens piekbuien en bovendien nodigt een groene omgeving uit om te bewegen.”

Maar werkzaamheden uitvoeren en tegelijkertijd het groen zoveel mogelijk sparen, is geen makkelijke klus. “Zo zijn er eisen over kabels die wel en niet bij elkaar mogen liggen of op welke diepte ze moeten liggen. Daarnaast hebben we te maken met bomen die er soms al jaren staan. Maar een boom houdt zich niet aan de cirkel die ooit op een ontwerptekening is gezet. Hoe de wortels zich hebben ontwikkeld, hangt onder andere af van de leeftijd van de boom en de omstandigheden waarin hij is gegroeid. En die wortels staan niet op de kaart.”

Dat bleek onlangs bij een project in Amsterdam Nieuw-West, waar een bestaande gasleiding vlak langs een aantal grote platanen liep. Sinds de leiding ooit was aangelegd, waren de bomen én hun wortelpakketten flink gegroeid. De leiding op de gebruikelijke manier vervangen zou daardoor flinke wortelschade kunnen veroorzaken. “En dan moeten de bomen later alsnog gekapt worden, omdat ze bijvoorbeeld kunnen omwaaien.”

De uitdaging voor Groenadvies Amsterdam: ervoor zorgen dat wortelverlies beperkt blijft en de bomen heel houden. “We onderzoeken vooraf wat het effect gaat zijn op de bomen, waarbij een deskundige aangeeft wat er moet blijven zitten. Er zit namelijk een grens aan wat verantwoord is voor de boom, en het bewaken van die grens is onze taak.”

Het vooronderzoek is dan ook een nauwkeurig proces. “We kijken eerst naar de conditie van de bomen en vervolgens naar de plekken waar het ontwerp het dichtst bij de bomen komt. Daar graven we proefsleuven met de hand om te zien welke wortels we aantreffen en op welke diepte ze groeien”, legt Niek uit. De uitkomsten worden vastgelegd in een bomeneffectanalyse, die wordt meegenomen in de aanvraag bij de gemeente.

Met het vooronderzoek alleen is het werk nog niet gedaan. Ook tijdens de uitvoering begeleidt Groenadvies Amsterdam de werkzaamheden rondom de bomen. “Dat is de toets van ons werk: hebben we het vooronderzoek goed gedaan?” lacht Niek. Het antwoord daarop wordt pas in de realisatiefase duidelijk. “Zo heb ik eens onderzoek gedaan voor twee grote hoofdtransportleidingen die vlak langs een dubbele bomenrij moesten komen. De buizen waren elk een meter breed, maar onze conclusie was dat het kon. Dat bleek ook tijdens de uitvoering van het werk. Nu, een aantal jaar later, fiets ik er zelf wel eens langs en ben ik blij dat je kan zien dat er geen enkel effect is geweest van de werkzaamheden op de bomen. Dan weet ik dat we ons werk goed hebben gedaan.”